مجله خبری

معرفی - تاریخچه و اهمیت بازار دخانیات در ایران:

بازار سیگار در ایران تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله مصرف، تولید، واردات، قوانین و مسائل فرهنگی قرار دارد. در ادامه، جزئیات این بازار را بررسی می‌کنیم:

1. میزان مصرف سیگار: بر اساس آمار سال ۱۳۹۸، ایرانیان حدود ۶۵ میلیارد نخ سیگار مصرف کرده‌اند، یعنی به‌طور متوسط هر فرد ۷۸۳ نخ در سال.

در سال ۱۴۰۰، ۱۴.۰۱٪ از جمعیت کشور از محصولات دخانی استفاده می‌کردند که ۹.۳۳٪ آن‌ها سیگار مصرف می‌کردند.

2. تولید و واردات سیگار: شرکت‌های چندملیتی خارجی با بیش از ۵۲ محصول، حدود ۸۰٪ از سهم بازار سیگار ایران را در اختیار دارند، در حالی که سهم شرکت‌های داخلی بین ۱۰ تا ۱۲٪ برآورد می‌شود.

3. گردش مالی بازار سیگار: برآوردها نشان می‌دهد که بازار سیگار ایران در سال‌های اخیر حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی داشته است.

4.قوانین و مقررات: قوانین سخت‌گیرانه‌ای در زمینه مالیات و تبلیغات سیگار وجود دارد. نبود حمایت قانونی کافی برای مبارزه با قاچاق سیگار، چالشی جدی برای بازار رسمی ایجاد کرده است.

5. مسائل فرهنگی و اجتماعی: مصرف سیگار در میان نوجوانان و جوانان افزایش یافته است. کاهش سن مصرف سیگار به ۱۰ سال، زنگ خطری جدی برای جامعه محسوب می‌شود.

6. چالش‌های بازار: وجود محصولات قاچاق با قیمت پایین‌تر و کیفیت نامشخص. محدودیت‌های قانونی در تبلیغات و بازاریابی محصولات دخانی. • تغییر نگرش اجتماعی نسبت به مصرف دخانیات و افزایش آگاهی عمومی از مضرات آن.

7. فرصت‌های بازار: افزایش تقاضا برای محصولات جدید و نوآورانه. امکان استفاده از فناوری‌های دیجیتال برای بازاریابی و تبلیغات غیرمستقیم. تحلیل جامع بازار دخانیات ایران و شرکت‌های تولیدی بازار دخانیات ایران با پیچیدگی‌های متعددی از جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی، قانونی و بهداشتی مواجه است. در این تحلیل، به بررسی وضعیت کنونی بازار، شرکت‌های تولیدی، واردات و صادرات، مصرف داخلی، چالش‌ها و فرصت‌های موجود پرداخته می‌شود.

بازار دخانیات ایران با پیچیدگی‌های متعددی از جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی، قانونی و بهداشتی مواجه است. در این تحلیل، به بررسی وضعیت کنونی بازار، شرکت‌های تولیدی، واردات و صادرات، مصرف داخلی، چالش‌ها و فرصت‌های موجود پرداخته می‌شود.

1. وضعیت کنونی بازار دخانیات ایران :

گردش مالی: بر اساس گزارش‌ها، گردش مالی بازار دخانیات ایران حدود ۷۰,۰۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است. 

مصرف داخلی: مطالعات انجام‌شده در سال ۱۴۰۰ نشان می‌دهد که ۱۴.۰۱٪ از جمعیت کشور از محصولات دخانی استفاده می‌کنند. از این میزان، ۹.۳۳٪ سیگار و ۴.۵٪ قلیان مصرف می‌کنند. در میان زنان، ۴.۴٪ از محصولات دخانی استفاده می‌کنند که ۰.۷۷٪ سیگاری و ۳.۶۴٪ قلیان مصرف می‌کنند.

2. شرکت‌های تولیدی دخانیات در ایران :

شرکت دخانیات ایران: تأسیس‌شده در سال ۱۳۱۶، یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های تولید و توزیع تنباکو و دخانیات در کشور است. این شرکت دارای کارخانجات در شهرهای مختلف از جمله تهران، گرگان و گیلان است.

• شرکت‌های بین‌المللی:

  JTI(Japan Tobacco International): این شرکت ژاپنی در سال ۲۰۰۲ وارد بازار ایران شد و بزرگ‌ترین مجتمع تولیدی کالای دخانی را در استان گیلان تأسیس کرد. برندهایی مانند وینستون، LD، سیلک‌کات، مونت کارلو و مگنا توسط این شرکت تولید و توزیع می‌شوند. سهم JTI از بازار دخانیات ایران کمی بیش از ۵۰٪ برآورد شده است.

BAT(British American Tobacco): این شرکت بریتانیایی نیز در بازار ایران حضور دارد و محصولات متنوعی را عرضه می‌کند.

3. واردات و صادرات دخانیات :

واردات: بیشترین واردات دخانیات در ایران مربوط به سال‌های ۱۳۷۱، ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ با مقادیر ۳۷,۸۱۴,۳۴۴، ۳۴,۸۱۲,۲۳۱ و ۳۰,۰۶۶,۵۳۲ کیلوگرم بوده است. 

صادرات: در سال ۱۳۸۲، حجم صادرات دخانیات ایران به ۸,۹۴۲,۲۴۷ کیلوگرم رسید. دولت با ارائه تسهیلات صادراتی و حمایت‌های مالی، در تلاش برای بهبود وضعیت صادرات است.

4. چالش‌ها و فرصت‌ها :

چالش‌ها:

قوانین محدودکننده: ممنوعیت تبلیغات مستقیم و مالیات‌های سنگین بر محصولات دخانی، فعالیت شرکت‌ها را محدود می‌کند. 

محصولات قاچاق: حضور گسترده محصولات دخانی قاچاق با قیمت‌های پایین‌تر، رقابت را برای تولیدکنندگان رسمی دشوار کرده است. 

نگرانی‌های بهداشتی: افزایش آگاهی عمومی از مضرات مصرف دخانیات، می‌تواند به کاهش تقاضا منجر شود.

فرصت‌ها:

نوآوری در محصولات: توسعه محصولات جدید با طعم‌ها و بسته‌بندی‌های متنوع می‌تواند جذابیت بیشتری برای مصرف‌کنندگان ایجاد کند. 

بازاریابی دیجیتال: استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی برای تبلیغات غیرمستقیم و ارتباط با مشتریان، فرصتی برای دور زدن محدودیت‌های تبلیغاتی است.

توسعه صادرات: با بهبود کیفیت محصولات و تطابق با استانداردهای بین‌المللی، می‌توان سهم بیشتری از بازارهای خارجی را به دست آورد.

5. جنبه‌های اقتصادی:

اشتغال‌زایی: شرکت دخانیات ایران با حدود ۴,۸۰۰ نفر پرسنل و ۴,۰۰۰ کشاورز، نقش مهمی در اشتغال‌زایی دارد.

درآمدزایی: صنعت دخانیات با گردش مالی بالا، سهم قابل‌توجهی در اقتصاد کشور دارد. با این حال، هزینه‌های بهداشتی مرتبط با بیماری‌های ناشی از مصرف دخانیات نیز بار مالی زیادی بر سیستم سلامت کشور تحمیل می‌کند.

6. جنبه‌های قانونی و سیاسی :

تحریم‌ها: صنعت دخانیات از جمله صنایعی است که کمتر تحت تأثیر تحریم‌های بین‌المللی قرار گرفته و برندهای خارجی همچنان در بازار ایران فعال هستند.

سیاست‌های دولتی: دولت با وضع قوانین مالیاتی و محدودیت‌های تبلیغاتی، در تلاش برای کنترل مصرف دخانیات است. 

تجزیه و تحلیل بازار هدف - تحلیل دقیق مشتریان و رفتار مصرفی آن‌ها.

 ساختار بازار سیگار ایران

   بازار سیگار ایران تحت سلطه شرکت‌های چندملیتی است که سهم عمده‌ای از بازار را در اختیار دارند. در مقابل، برندهای داخلی و محصولات قاچاق نیز حضور پررنگی دارند.

   تقسیم سهم بازار:

    شرکت‌های چندملیتی: 80%          تولیدکنندگان داخلی: 10-12%          محصولات قاچاق: حدود 20%

تحلیل رفتار مصرف‌کننده:

 ویژگی‌های مشتریان:

  عمدتاً مردان بالای 18 سال.     تمایل به محصولات اقتصادی و قابل‌دسترس.        ترندهای مصرف

  علاقه به نوآوری، مانند طعم‌های جدید و بسته‌بندی‌های جذاب.        کاهش سن مصرف.

 افزایش آگاهی از مضرات سیگار که رفتار مصرفی را تحت تأثیر قرار داده است.

در ادامه عوامل ماثر بر بازار سیگار ایران بررسی می‌شود:

1. نرخ ارز و قیمت دلار : نوسانات نرخ دلار به‌طور مستقیم بر قیمت سیگار تأثیر می‌گذارد، زیرا بسیاری از مواد اولیه و محصولات نهایی وارداتی هستند. با افزایش نرخ دلار، هزینه واردات افزایش یافته و قیمت نهایی سیگار برای مصرف‌کننده بالا می‌رود. به‌عنوان مثال، در تیرماه ۱۴۰۳، با افزایش نرخ دلار به بالای ۶۰ هزار تومان، قیمت سیگار نیز افزایش یافت.

2. قوانین و مقررات دولتی 

مالیات بر دخانیات: دولت ایران برای کنترل مصرف دخانیات و افزایش درآمدهای مالیاتی، مالیات بر سیگار را افزایش داده است. این افزایش مالیات منجر به افزایش قیمت سیگار شده و ممکن است مصرف‌کنندگان را به سمت محصولات ارزان‌تر یا قاچاق سوق دهد.

محدودیت‌های تبلیغاتی: قوانین سخت‌گیرانه در زمینه تبلیغات محصولات دخانی، توانایی شرکت‌ها در بازاریابی و جذب مشتریان جدید را محدود کرده است.

3. تنش‌های سیاسی و تحریم‌ها

 تأثیر بر واردات و تولید: تحریم‌های بین‌المللی و تنش‌های سیاسی، دسترسی ایران به منابع ارزی و واردات مواد اولیه را محدود کرده است. این محدودیت‌ها می‌تواند منجر به کاهش تولید داخلی و افزایش قیمت‌ها شود.

 نوسانات نرخ ارز: تنش‌های سیاسی می‌تواند منجر به نوسانات شدید در نرخ ارز شود که بر قیمت سیگار تأثیر مستقیم دارد.

4. قاچاق سیگار

 افزایش قاچاق: با افزایش قیمت سیگار به دلیل مالیات و نرخ ارز، تقاضا برای محصولات قاچاق که ارزان‌تر هستند، افزایش می‌یابد. این   امر می‌تواند به کاهش سهم بازار تولیدکنندگان رسمی منجر شود.

پیش‌بینی بازار سیگار در ایران :

 افزایش قیمت‌ها: در صورت ادامه نوسانات نرخ ارز و افزایش مالیات بر دخانیات، قیمت سیگار در بازار ایران افزایش خواهد یافت.

 کاهش مصرف رسمی: افزایش قیمت‌ها ممکن است منجر به کاهش مصرف رسمی و افزایش مصرف محصولات قاچاق شود.

 چالش‌های تولیدکنندگان: تولیدکنندگان داخلی با چالش‌های متعددی مانند تأمین مواد اولیه، افزایش هزینه‌های تولید و رقابت با محصولات قاچاق مواجه خواهند بود. برای مدیریت این چالش‌ها، نیاز به بازنگری در سیاست‌های مالیاتی، کنترل قاچاق و ایجاد ثبات در بازار ارز احساس می‌شود.